S-400 Tartışmaları Yeniden Gündemde

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

2019 yılında teslim alınan S-400 sistemleri nedeniyle ABD tarafından Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmıştı. Ankara’da düzenlenen 36. NATO Liderler Zirvesi sonrasında Trump’ın yaptırımların kaldırılacağı yönündeki açıklamaları ise S-400’lerin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Kremlin: Türkiye ile Temas Halindeyiz

Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeye hazırlandığı yönündeki iddialara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Peskov, konunun iki ülke arasındaki ilişkiler açısından büyük önem taşıdığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu son derece hassas bir konu. Ancak Türk tarafıyla temas halindeyiz ve görüşmelerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.”

Kremlin’in açıklaması, S-400’lerin geleceğine ilişkin kulislerde konuşulan senaryoları daha da hareketlendirdi.

Körfez Ülkesine Satış İddiası

S-400 sistemleriyle ilgili dikkat çeken bir kulis bilgisi de gazeteci Abdulkadir Selvi’den geldi.

Selvi, Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığı yönünde bilgiler aldığını ifade etti. Satış sürecinde yaşanan bazı teknik ve diplomatik pürüzlerin giderildiğini belirten Selvi, resmi açıklamanın kısa süre içinde yapılabileceğini öne sürdü.

Söz konusu iddialara ilişkin ise şu ana kadar resmi makamlar tarafından doğrulama yapılmadı.

Trump’tan CAATSA ve F-35 Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki temaslarının ardından Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklamıştı.

Trump ayrıca Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimaline ilişkin soruya da olumlu mesaj vererek, “Bu değerlendireceğimiz bir konu. F-35 harika bir uçak ve bu seçenek kesinlikle masada.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da F-35 meselesinin Türkiye açısından yeni olmadığını belirterek, Trump’ın verdiği sözlere güvendiğini ve olumlu bir sonuç beklediğini dile getirmişti.

Erdoğan’dan Dikkat Çeken Yanıt

NATO Liderler Zirvesi sonrasında düzenlenen basın toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Türkiye’nin S-400 sistemleriyle ilgili nasıl bir adım atacağı soruldu.

ABD mevzuatına göre Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaması gerektiğini hatırlatan soruya Erdoğan, kısa ancak dikkat çeken bir yanıt verdi:

“Bizi izlemeye devam edin.”

Bu açıklama, Ankara’nın S-400 konusunda yeni bir strateji üzerinde çalıştığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı değerlendirmede, 28 Şubat’tan bu yana bölgeyi derinden etkileyen çatışmaların ardından ilan edilen ateşkesin olumlu bir adım olduğunu ifade etti. Ancak Erdoğan, bu tür anlaşmaların yalnızca kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini vurgulayarak, “Tahrik ve sabotajlara fırsat verilmeden ateşkesin sahada tam anlamıyla uygulanmasını temenni ediyoruz” sözleriyle sürecin hassasiyetine dikkat çekti.

Türkiye’nin uzun süredir bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik çaba sarf ettiğini belirten Erdoğan, diplomasi trafiğinin önemine de değindi. Bu süreçte Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yürüttüğü temasların, taraflar arasında diyalog kanallarının açık tutulmasına katkı sağladığı ifade edildi. Ankara yönetimi, çatışmalar boyunca hem ABD hem de İran tarafına itidal çağrısı yaparak gerilimin daha fazla tırmanmaması için girişimlerde bulunmuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında, ateşkese giden süreçte katkı sunan tüm aktörlere teşekkür ederek özellikle Pakistan’ın rolüne dikkat çekti. Bölgedeki dost ve müttefik ülkelerin diplomatik katkılarının önemine vurgu yapan Erdoğan, bu tür girişimlerin kalıcı barış için zemin hazırladığını belirtti. Ayrıca, yıllardır savaş ve krizlerle anılan coğrafyada artık huzur ve istikrarın hâkim olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’nin dış politika yaklaşımında barışın temel önceliklerden biri olduğunu yineleyen Erdoğan, ülkenin hem bölgesel hem de küresel ölçekte barışın sesi olmaya devam edeceğini söyledi. Ankara’nın bu doğrultuda diplomatik girişimlerini sürdüreceği ve gerilimlerin çözümünde aktif rol oynamaya devam edeceği mesajı verildi.

Öte yandan, ateşkes süreciyle ilgili dikkat çeken bir diğer gelişme ise İran tarafından ortaya konulan talepler oldu. Tahran yönetiminin, ABD ile yürütülen müzakerelerde kendi şartlarını içeren kapsamlı bir liste sunduğu belirtildi. Bu kapsamda İran’ın öne çıkardığı maddeler, bölgedeki askeri dengelerden ekonomik yaptırımlara kadar geniş bir alanı kapsıyor.

İran’ın sunduğu şartlar arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin kendi silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde gerçekleştirilmesi, bölgedeki “direniş ekseni”ne yönelik operasyonların sona erdirilmesi ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığını tamamen çekmesi gibi kritik başlıklar yer aldı. Ayrıca İran, kendisine yönelik tüm yaptırımların kaldırılmasını ve savaş sürecinde uğradığı zararların tazmin edilmesini talep etti.

Bununla birlikte Tahran yönetimi, uluslararası alanda kendisine yönelik alınmış bazı kararların da iptal edilmesini istedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi ve İran’a ait yurt dışındaki mali varlıkların serbest bırakılması da talepler arasında bulunuyor. İran, bu maddelerin uluslararası bağlayıcılığa sahip bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla garanti altına alınmasını şart koşuyor.

Tüm bu gelişmeler, ateşkesin kalıcılığı konusunda soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, taraflar arasındaki derin görüş ayrılıklarının devam ettiğine dikkat çekerek, sürecin kırılgan yapısına işaret ediyor. Ancak yine de ateşkesin sağlanmış olması, bölgedeki insani durumun iyileşmesi ve diplomatik çözüm yollarının güçlenmesi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes, Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Türkiye ise bu süreçte barıştan yana tutumunu sürdürerek, diplomasi ve diyalog çağrılarını yinelemeye devam ediyor. Önümüzdeki günlerde ateşkesin sahadaki yansımaları ve tarafların atacağı adımlar, bölgenin geleceği açısından belirleyici olacak.

Görüşmelerde iki ülke arasında 16 yeni anlaşma imzalandı. Bu anlaşmalar; savunma sanayisi, havacılık, eğitim, kültür, teknoloji, ticaret, bilimsel araştırmalar ve dezenformasyonla mücadele gibi birçok alanı kapsıyor. Erdoğan, imzalanan belgelerin iki ülke arasındaki ilişkilerin “kurumsal ve kalıcı şekilde derinleştiğini” gösterdiğini vurguladı.

2025 yılının Türkiye–Macaristan Bilim ve İnovasyon Yılı ilan edilmesiyle birlikte ortak bilimsel projeler için 28 programın devreye alınacağı ve bu projelere özel kaynak aktarılacağı da açıklandı.

Erdoğan’dan AB Mesajı: “Macaristan’ın Desteğine Güveniyoruz”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik stratejik hedefinin devam ettiğini belirtti. Budapest yönetiminin bu süreçte sergilediği desteğin altını çizen Erdoğan, Macaristan’ın dönem başkanlıklarında Türkiye’nin üyelik dosyasına olumlu katkı sunacağını ifade etti. Erdoğan, “Macaristan’ın desteğinin süreceğine inanıyorum” diyerek AB sürecine ilişkin önemli bir diplomatik mesaj verdi.

Bölgesel Gündem: Ukrayna–Rusya Savaşı ve Orta Doğu

Görüşmede, küresel ve bölgesel gelişmeler de kapsamlı şekilde ele alındı.

• Ukrayna–Rusya Savaşı: Orban, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın savaşın başlamasından bu yana “başarılı tek arabulucu lider” olduğunu söyledi ve Türkiye’nin diplomatik çabalarının uluslararası arenada büyük değer gördüğünü ifade etti. Konuşmasının sonunda “Tanrı Türkiye’yi korusun” ifadesini kullanarak Türkiye’nin barışı tesis etme girişimlerine özel bir vurgu yaptı.

• Orta Doğu Gelişmeleri: İsrail–Filistin krizinin bölgesel istikrara etkileri, Suriye’deki güvenlik durumu ve bölgedeki insani ihtiyaçlar da gündemin önemli başlıkları arasındaydı.

Erdoğan, Türkiye’nin hem bölgede barışın tesisi hem de insani yardımların ulaştırılması konusunda aktif rol oynamayı sürdüreceğini belirtti.

Macaristan’ın Türk Dünyası’ndaki Rolü

Erdoğan, Macaristan’ın Türk Devletleri Teşkilatı’na verdiği katkılardan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Macaristan, Avrupa’da TDT’ye gözlemci statüsüyle dahil olan ilk ülke. Orban ise Türk dünyasıyla ilişkilerini “tarihi ve kültürel bağlara dayalı stratejik bir yakınlık” olarak tanımlayarak bu ilişkilerin Macaristan açısından taşıdığı önemi anlattı.

Orban, Macaristan’ın Avrupa’da Alman, Slav ve Latin kültür çevrelerinden bağımsız, kendine özgü bir konuma sahip olduğuna dikkat çekerek, Türk dünyası ile ilişkilerin bu nedenle stratejik bir nitelik taşıdığını söyledi.

Dezenformasyonla Mücadelede İş Birliği: Yeni Mutabakat

İmzalanan 16 anlaşma arasında dikkat çeken başlıklardan biri de “Dezenformasyonla Mücadele İş Birliği Mutabakat Zaptı” oldu.
Bu belge, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile Macaristan Başbakanı Ulusal Güvenlik Başdanışmanı Ofisi arasında imzalandı.

Mutabakat;

• kriz dönemlerinde doğru ve hızlı bilgi akışını güçlendirmeyi,

• dezenformasyon kampanyalarına karşı ortak savunma mekanizmaları geliştirmeyi,

• iki ülkenin medya alanında iş birliğini artırmayı,

• uluslararası kamuoyunda manipülatif içeriklere karşı ortak tavır oluşturmayı

amaçlıyor.

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, anlaşmanın iki ülkenin özellikle dijital çağın meydan okumalarına karşı daha dirençli hale gelmesini sağlayacağını ifade etti.

Ekonomi ve Güvenlik Vurgusu

Zirve sırasında savunma sanayisindeki iş birliği de gündemin öne çıkan maddeleri arasındaydı. Avrupa’da değişen güvenlik dengeleri sebebiyle Macaristan’ın Türkiye ile ortak savunma projelerine büyük önem verdiği belirtildi. Havacılık ve askeri teknoloji alanlarında ortak üretim ve teknoloji paylaşımı konularında ilerleme kaydedilmesi bekleniyor.

Ekonomik alandaki hedef yükseltildi. İki ülkenin 10 milyar dolar ticaret hacmine ulaşması stratejik öncelik olarak belirlendi. Enerji, ulaştırma, yatırım, karşılıklı teşvikler ve lojistik altyapı alanlarında da yeni projelerin gündeme gelebileceği kaydedildi.

İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, görüşmede Türkiye–Fransa ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda karşılıklı değerlendirmelerde bulunulduğu belirtildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki iş birliğinin ilerletilmesinin önemine vurgu yaparak bu yöndeki çalışmaların kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.

Ukrayna–Rusya Savaşı Masada

Erdoğan, Türkiye’nin Ukrayna ile Rusya arasındaki çatışmanın adil ve kalıcı bir barışla sona ermesi için yoğun çaba göstermeye devam ettiğini aktardı. İstanbul sürecinin canlandırılmasına yönelik temasların sürdüğünü hatırlatan Erdoğan, Türkiye’nin barışın sağlanması için üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu bildirdi.

Gazze, Suriye ve Kafkaslar’daki Gelişmeler Görüşüldü

Görüşmede Gazze, Suriye ve Kafkasya’da yaşanan son gelişmeler de değerlendirildi. Erdoğan, bölgesel barışın tesis edilmesi için diplomatik kanalların etkin şekilde kullanılmasının önemine dikkat çekti. Türkiye’nin ateşkes çabalarına ve sonrasında yürütülecek çalışmalara desteğinin artarak süreceği ifade edildi.

Burhanettin Duran, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bugün saat 18.00’de MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile görüşeceğini bildirdi. Görüşmenin adresi olarak Bahçeli’nin Ankara’daki konutu belirtildi.

AK Parti Sözcüsü ve Genel Başkan Yardımcısı Ömer Çelik ise geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Cumhur İttifakı’nda herhangi bir sorun bulunmadığını vurgulamıştı. Çelik, Erdoğan-Bahçeli görüşmesine ilişkin yöneltilen soruya, “Salı, çarşamba ve perşembeye odaklanın. Sayın Cumhurbaşkanımız ile Sayın Bahçeli zaten düzenli olarak görüşüyorlar.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da Bakü dönüşü uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlamış ve Bahçeli ile bu hafta içinde bir araya geleceklerini belirtmişti. Erdoğan, “Tarih vermeyeyim ama Ankara’ya dönüşümüzle birlikte Sayın Devlet Bahçeli ile irtibat kurup randevulaşmamız halinde ya ben kendilerine ziyarette bulunurum ya da kendilerini davet ederim. Aramızda herhangi bir sıkıntı söz konusu değil.” ifadelerini kullanmıştı.

Bu açıklamaların ardından gözler bugün saat 18.00’de gerçekleşecek Erdoğan–Bahçeli görüşmesine çevrildi. Görüşmede gündemdeki siyasi gelişmelerin, iç ve dış politika başlıklarının ele alınması bekleniyor.

AK Parti Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısı, Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında, parti genel merkezinde gerçekleştirildi.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, MYK sonrası gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Ömer Çelik’e, Cumhur İttifakı’nda bir sorun olup olmadığı ve bu konuda ortaya atılan iddialar soruldu.

Cumhur İttifakı’nda çatlak olmadığını söyleyen Ömer Çelik, MHP Lideri Devlet Bahçeli ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın görüşmesine ilişkin de konuştu.

“3 GÜNE ODAKLANIN” DEDİ

Ömer Çelik, Bahçeli ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ne zaman görüşeceğine ilişkin soru hakkında şöyle dedi;

“Salı, çarşamba ve perşembeye odaklanın. Sayın Cumhurbaşkanımız ile Sayın Bahçeli zaten düzenli olarak görüşüyorlar. Programlarına bağlı olarak görüşmenin gerçekleşmesini bekleyebiliriz.” 

Bakü dönüşü uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan da Bahçeli ile görüşeceklerini söylemiş ve şöyle demişti;

Tarih vermeyeyim ama bu hafta inşallah Ankara’ya dönüşümüzle birlikte Sayın Genel Başkan Devlet Bahçeli ile irtibatları kurup randevulaşmamız halinde, ya ben kendilerine bir ziyaret yaparım ya da kendilerini davet ederim.

Onların bizi ziyaretini temin ederiz. Aramızda zaten herhangi bir sıkıntı söz konusu değil. Malum pazartesi günü 10 Kasım Ankara’dayız. Döner dönmez de irtibatlarımızı kurar, adımı atarız.

Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi’nin açılış töreninde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, buradan önemli mesajlar verdi.

DEM Parti ile yapılan görüşmelere ve Terörsüz Türkiye sürecine değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, son olarak “Türkiye’nin yarım asırlık meselelerinin çözülmesini istemeyen odaklar, bilhassa da FETÖ’cü alçaklar operasyonlarına hız vermiş durumdalar.“ vurgusu yaptı.

“En büyük hedefleri ise 15 Temmuz gecesi şehitlerimizin mübarek kanlarıyla harcı karılan Cumhur İttifakı’nın birliğini, beraberliğini ve disiplini bozmaktır. Fakat muvaffak olamayacaklar.” ifadelerini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuya ilişkin açıklamaları şöyle:

“‘TERÖRSÜZ TÜRKİYE’ SÜRECİNDE KISA SÜREDE KAYDA DEĞER MESAFE ALDIK”

Çok kıymetli kardeşlerim, ülkemize hizmetlerimiz sadece yollarla, binalarla ya da bugün burada olduğu gibi çevre projeleriyle sınırlı değildir. İktidar ve ittifak olarak en büyük yatırımı milletimizin kardeşliğine ve Türkiye’nin güvenliğine yapıyoruz.

Cumhur İttifakı olarak, bundan bir yıl önce başlattığımız “Terörsüz Türkiye” sürecinde kısa sürede kayda değer mesafe aldık. Tehlikeler karşısında asla yılmadık. Şehit yakınları ve gazilerimiz başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin hassasiyetlerini gözetiyoruz. Özellikle bir tarafı inşa ederken diğer tarafı yıkmamaya itina gösterdik. Süreci herhangi bir yol kazası yaşanmadan bugünlere başarıyla getirdik.

“DEM PARTİ İLE UMUT VERİCİ BİR GÖRÜŞME GERÇEKLEŞTİRDİK”

Terör örgütü geçtiğimiz günlerde silahlı unsurlarını ülkemizden çektiğini ve sınır hattından uzaklaştırdığını açıkladı. İlgili birimlerimiz sahadaki gelişmeleri an be an titizlikle takip ediyor. Hedefe giden yolda atılan her olumlu adımı önemsiyoruz. Türkiye Büyük Millet Meclisimizde kurulan komisyon çalışmalarına yoğun bir şekilde devam ediliyor. Son olarak Perşembe günü Adalet ve Dışişleri Bakanlarımız komisyonu bilgilendirdi. Biz de külliyemizde ilgili parti heyetini kabul ettik; kendileriyle son derece yapıcı, verimli ve geleceğe dair umut verici bir görüşme gerçekleştirdik. İnşallah bu görüşmenin yansımalarını önümüzdeki günlerde göreceğiz.

Cumhur İttifakı olarak, ülkemizin ve milletimizin hayrına olan işlerde çabuk davranılması gerektiğine inanıyoruz. Hassas, yapıcı ve kucaklayıcı bir yaklaşımla çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Milletimizin ödediği bedellerin boşa gitmediği; sadece sınırlarımız içinde değil, sınırlarımızın ötesinde de barışın, güvenliğin, huzurun ve kardeşliğin egemen olduğu yeni bir dönemi mutlaka başlatacağız. Bunlarda sonuna kadar kararlıyız. Önce Terörsüz Türkiye, ardından terörsüz bölge hedefine inşallah ulaşacağız.

“EN BÜYÜK HEDEFLERİ CUMHUR İTTİFAKI’NIN BİRLİĞİNİ, BERABERLİĞİNİ VE DİSİPLİNİNİ BOZMAKTIR”

Tüm bu stratejik adımları atarken şunu biliyoruz: hedefe yaklaştıkça hem yükümüz ağırlaşıyor hem de süreci sabote etmeye dönük çabalar yoğunlaşıyor. Türkiye’nin yarım asırlık meselelerinin çözülmesini istemeyen odaklar, bilhassa da FETÖ’cü alçaklar operasyonlarına hız vermiş durumdalar. Milletimizi tedirgin etmek, şehit yakınlarımızı huzursuz etmek, kamuoyunu manipüle etmek amacıyla ellerinden geleni yapıyorlar.

En büyük hedefleri ise 15 Temmuz gecesi şehitlerimizin mübarek kanlarıyla harcı karılan Cumhur İttifakı’nın birliğini, beraberliğini ve disiplini bozmaktır. Fakat muvaffak olamayacaklar.