Chikli, konuşmasında Türkiye’nin son dönemde izlediği dış politikaya yönelik eleştiriler yönelterek, “Erdoğan’ın Türkiye’si ve Şara’nın Suriye’si artık İran’dan çok daha endişe verici.” ifadelerini kullandı.

“Şii ekseni dönemi sona erdi”

İsrailli Bakan, bölgedeki güç dengelerinin değiştiğini savunarak, İran, eski Suriye yönetimi ve Hizbullah’ın oluşturduğu yapının etkisini büyük ölçüde kaybettiğini öne sürdü. Chikli, bu dönemin sona erdiğini iddia etti.

“Yeni eksen Türkiye, Suriye ve Katar”

Orta Doğu’da farklı bir siyasi blok oluştuğunu ileri süren Chikli, Türkiye, Suriye ve Katar’ın yeni bir eksenin parçası olduğunu savundu. Bu yapıyı Müslüman Kardeşler çizgisiyle ilişkilendiren Chikli, Batılı ülkelere gelişmeleri yakından takip etmeleri çağrısında bulundu.

Neo-Osmanlı iddiasını gündeme getirdi

Konuşmasının devamında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dış politika vizyonuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Chikli, Türkiye’nin neo-Osmanlı anlayışı doğrultusunda hareket ettiğini öne sürdü.

Bu kapsamda Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları konusuna da değinen Chikli, Türkiye’nin Mavi Vatan doktrini üzerinden Yunanistan ve Kıbrıs’a yönelik politikalarını eleştirdi.

Kudüs açıklamaları üzerinden Türkiye’yi hedef aldı

Chikli, Türk yetkililerin Kudüs’e ilişkin geçmişte yaptıkları bazı açıklamalara atıfta bulunarak, Türkiye’nin Kudüs’ü yeniden Osmanlı dönemindeki statüsüne benzer bir yapıya dönüştürmek istediğini iddia etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Filistin konusundaki söylemlerini de eleştiren Chikli, Türkiye’nin Filistin politikasına yönelik değerlendirmelerde bulunarak İsrail’in bu açıklamalardan rahatsızlık duyduğunu dile getirdi.

İsrailli Bakanın açıklamaları, Türkiye ile İsrail arasında son dönemde devam eden diplomatik gerilimlerin gölgesinde dikkat çeken mesajlar olarak değerlendirildi.

İran’ın Bloke Edilen Varlıkları İçin 12 Milyar Dolarlık Taahhüt

İran devlet televizyonunda paylaşılan bilgilere göre, mutabakat taslağında ABD’nin İran’a ait yurt dışında bloke edilmiş mali kaynakların bir bölümünün serbest bırakılmasına yönelik taahhüt verdiği belirtiliyor.

Taslağa göre Washington yönetimi, İran’ın erişimi kısıtlanan varlıklarının yaklaşık 12 milyar dolarlık kısmına 60 gün içerisinde ulaşabilmesini sağlayacak adımlar atmayı değerlendirecek. Bu maddenin, taraflar arasındaki ekonomik gerilimin azaltılmasına yönelik önemli başlıklardan biri olduğu ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı İçin Yeni Düzenleme İddiası

Mutabakat taslağında en dikkat çeken maddelerden biri ise dünya enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler oldu.

İddialara göre İran, boğazdan geçiş yapacak gemilerin statüsünü ve niteliğini değerlendirme konusunda geniş yetkilere sahip olacak. Taslak metinde, İran tarafından tehdit olarak değerlendirilen yükleri taşıyan ya da nihai işletmecisinin İran karşıtı olduğu düşünülen gemilerin ticari gemi statüsünde kabul edilmeyebileceği belirtiliyor.

Bu kapsamda söz konusu gemilerin belirlenen deniz koridorlarından geçişine izin verilmemesi de gündeme gelebilecek düzenlemeler arasında yer alıyor.

Küresel Enerji ve Ticaret Açısından Kritik Öneme Sahip

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor. Bu nedenle boğazdaki geçiş kurallarında yaşanabilecek herhangi bir değişiklik, yalnızca bölgesel dengeleri değil küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor.

Uzmanlar, söz konusu düzenlemelerin hayata geçirilmesi halinde uluslararası deniz taşımacılığı ve enerji güvenliği açısından yeni tartışmaların ortaya çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Taslak Metin Henüz Resmiyet Kazanmadı

İran medyasında yer alan bilgilere göre, kamuoyuna yansıyan metin henüz resmi bir anlaşma niteliği taşımıyor. Taslağın İranlı yetkililer tarafından değerlendirme sürecinde olduğu ve nihai kararın verilmediği belirtiliyor.

Bu nedenle söz konusu maddelerin anlaşmanın son halinde yer alıp almayacağı konusunda kesin bir durum bulunmuyor. Taraflardan da şu ana kadar mutabakatın içeriğine ilişkin resmi ve bağlayıcı bir açıklama yapılmış değil.

Buna rağmen ortaya çıkan taslak metin, İran-ABD ilişkilerinde yeni bir diplomatik sürecin şekillenebileceğine dair değerlendirmeleri beraberinde getirdi.

Bakü’den yapılan paylaşımda kullanılan ifadeler oldukça samimiydi: “İçten tebriklerimizi sunuyoruz.” Hatta öyle bir içtenlik ki, sosyal medyada bazı kullanıcılar “Bu bir kutlama mı yoksa dostlar arasında özel mesaj mı?” diye sormadan edemedi. Üstelik paylaşımın altına iliştirilen bayrak emojileri de adeta “Biz ayrı değiliz” mesajı verir gibiydi.

Tel Aviv manzaralı görselle süslenen bu paylaşım, bir anda dijital dünyanın gündemine oturdu. Ancak bu sefer alkış değil, bolca “yuh” sesi yükseldi. Özellikle Türkiye’den ve İslam dünyasından gelen tepkiler, yorumlar bölümünü adeta bir tartışma arenasına çevirdi.

Bazı kullanıcılar “Kardeş ülke böyle mi olur?” diye sorarken, kimileri ise Azerbaycan’ın bu tavrını “uluslararası diplomasi gereği” olarak yorumlamaya çalıştı. Ama işin mizahi tarafını görenler de boş durmadı. Bir kullanıcı, “Bakü’den Tel Aviv’e gönül hattı çekilmiş, roaming bile ücretsiz” diye yazınca binlerce beğeni aldı.

Elbette bu olayın arka planında sadece bir kutlama mesajı yok. İsrail’in son dönemde Gazze’deki saldırıları ve bölgede artan gerilimler düşünüldüğünde, böyle bir tebrik mesajının zamanlaması da ayrı bir tartışma konusu oldu. Bazıları bunu “duyarsızlık” olarak nitelendirirken, bazıları ise “stratejik dostluk” diyerek savunmaya geçti.

Ama gelin dürüst olalım: Eğer bu bir stratejiyse, oldukça “romantik” bir strateji. Çünkü kullanılan dil, diplomatik metinlerden çok bir dostluk şiirini andırıyordu. Hatta neredeyse “Canım İsrail, iyi ki varsın” demediği kalmıştı.

Sosyal medyada dolaşan bir diğer espri de oldukça dikkat çekiciydi: “Azerbaycan’ın İsrail’e sevgisi, bazı dizilerdeki platonik aşklardan daha güçlü.” Kim bilir, belki de bu ilişki yakında bir Netflix dizisine konu olur: “Bakü’den Tel Aviv’e: Bir Diplomasi Hikayesi.”

Türkiye’de ise durum biraz daha hassas. “İki devlet, tek millet” söylemiyle sık sık vurgulanan kardeşlik bağları, bu olay sonrası yeniden sorgulanmaya başlandı. Bazı yorumcular, “Kardeşlik tamam da, bu biraz fazla yakınlık” diyerek durumu özetledi.

Öte yandan Azerbaycan cephesinden henüz bu tepkilere yönelik resmi bir geri adım ya da açıklama gelmiş değil. Belki de onlar için bu sadece rutin bir diplomatik jestti. Ama görünen o ki, kamuoyunda bu jest biraz fazla “abartılı” bulundu.

Sonuç olarak, uluslararası ilişkilerde dostluklar, çıkarlar ve dengeler her zaman iç içe geçmiştir. Ancak bazen atılan bir tweet, yapılan bir paylaşım, bu dengeleri alt üst etmeye yetebiliyor. Azerbaycan’ın İsrail’e gönderdiği bu kutlama mesajı da tam olarak böyle bir etki yarattı.

Sobe Aliyev olarak biz de soruyoruz: Bu bir kutlama mıydı, yoksa kalpten kalbe giden diplomatik bir aşk mektubu mu? Cevap, yorumlarda gizli gibi görünüyor.

İRAN’DAKİ GÖSTERİLER GERİLİMİ ARTIRDI

Ekonomik kriz ve enflasyonun tetiklediği protestolar, kısa sürede hükümet karşıtı eylemlere dönüşürken, Hamaney’in açıklamaları ülkedeki tansiyonu daha da yükseltti. Günlerdir kamuoyuna mesaj vermeyen Hamaney, protestolar üzerinden ABD’ye sert eleştiriler yöneltti.

“TRUMP’I MEMNUN ETMEYE ÇALIŞIYORLAR”

Hamaney, bazı göstericilerin kamu mallarına zarar verdiğini öne sürerek, bu kişilerin ABD Başkanı’nı memnun etmeyi amaçladığını savundu. “Trump, kendi ülkesindeki sorunlara baksın” diyen Hamaney, İran’ın dış güçlerle iş birliği yapmayacağını vurgulayarak birlik çağrısında bulundu.

CAN KAYIPLARINA DİKKAT ÇEKTİ

Son 12 gün içerisinde ülke genelinde yaşanan olaylarda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini belirten Hamaney, komutanlar, bilim insanları ve sivillerin de aralarında bulunduğu binden fazla İranlının yaşamını yitirdiğini söyledi. Bu sürecin sorumluluğunu üstlenen açıklamaların, İran halkının kanıyla lekeli olduğunu ifade etti.

“İRAN’IN YANINDAYIM” SÖZLERİNE TEPKİ

Trump’ın “İran halkının yanındayım” şeklindeki açıklamalarına sert çıkan Hamaney, bu sözlere yalnızca deneyimsiz ve düşüncesiz kişilerin inanabileceğini dile getirdi. Bazı grupların, ABD Başkanı’nı memnun etmek adına ülkedeki binalara zarar verdiğini öne süren Hamaney, bu tutumun İran’a zarar verdiğini söyledi.

TRUMP’TAN PROTESTOCULARA AÇIK DESTEK

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda İran’daki protestoculara destek verdiğini açıklamıştı. Trump, İran yönetiminin barışçıl protestoculara müdahale etmesi halinde ABD’nin devreye gireceğini belirterek, “Tetikteyiz ve aksiyona hazırız” ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklamalar uluslararası kamuoyunda tartışmalara yol açmıştı.

İRAN’DA EKONOMİK KRİZ PROTESTOLARI TETİKLEDİ

İran’da döviz kurundaki sert yükseliş ve riyalin dolar karşısında hızla değer kaybetmesi, esnaf ve tüccarların öncülüğünde protestoların başlamasına neden oldu. Artan enflasyon ve alım gücündeki düşüş, halkın tepkisini sokaklara taşıdı.

Anadolu, yüzyıllardır sadece bir coğrafya değil; Asya, Avrupa ve Afrika’nın kesişim noktasında duran, enerji yollarının, ticaret güzergâhlarının ve medeniyetlerin kavşağı olan bir merkez. Bu nedenle hiçbir büyük güç bu topraklara kayıtsız kalmadı.
Bugün yaşadıklarımız, dünün devamı; dün yaşananlar, bugünün zemini…

Tarih bize gösteriyor ki, Anadolu’yu kontrol eden güç, bölgenin kaderini belirleme potansiyeline sahip olur. İşte bu yüzden dış müdahaleler bitmedi, bitmeyecek de.

EMPERYAL GÜÇLERİN ANADOLU STRATEJİSİ

Dün Bizans, Haçlı Seferleri ve kolonyal devletler…
Bugün ABD, Rusya, İngiltere ve bölgesel hesaplar içinde olan pek çok aktör…

Hepsinin ortak noktası aynı.

Anadolu’nun merkezî stratejik rolünü kendi çıkarlarına göre dizayn etme arzusu.

Bu arzunun en kolay yolu ise her dönem iç gerilimleri artırmak, etnik ve mezhepsel kırılganlıkları manipüle etmek olmuştur.

Osmanlı’nın son döneminde kimi dış güçlerin belirli azınlıkları kışkırtması, isyanlara zemin oluşturması, imparatorluğun çözülme sürecini hızlandırmıştır.
Bu tarihsel gerçek, imparatorlukların sadece dış savaşlarla değil, içerideki fay hatlarının tetiklenmesiyle çöktüğünü gösterir.

ETNİK VE MEZHEPSEL GERİLİMLERİN ARAÇSALLAŞTIRILMASI

Bugün de benzer bir yöntem uygulanıyor.
Orta Doğu’nun etnik zenginliği, dış müdahale için uygun bir manipülasyon alanı hâline getiriliyor.

Kürtler, Türklerle bin yıldır iç içe yaşadıkları hâlde, küresel güçler bu kardeşliği kendi çıkarları için zaman zaman istismar etmeye çalışıyor.

Burada önemli olan şu ayrımı yapmak:

• Kürt halkı bölgenin asli unsurlarından,
• Ancak terör örgütleri, yabancı istihbaratların araçsallaştırdığı yapılardan ibaret.

Bu iki gerçeği birbirine karıştırmak hem yanlış hem zararlıdır.

TERÖR ÖRGÜTLERİNİN KÜRESEL GÜÇLER TARAFINDAN ARAÇSALLAŞTIRILMASI

Yakın tarihte PKK ve onun türevleri, sadece Türkiye’ye karşı değil, bölgesel dengelere müdahale etmek isteyen güçlerin de bir aparatı hâline geldi.

ABD’nin Suriye politikası, İngiltere’nin bölge yaklaşımı, İsrail’in güvenlik stratejisi gibi etkenler; örgütleri birer jeopolitik kaldıraç olarak kullanmanın modern örnekleri oldu.

Bu noktada vurgulamak gerekir ki siyasi çıkarların gereği olarak kullanılan örgütler, hiçbir halkın temsilcisi değildir.
Onlar, uluslararası ilişkilerde “asimetri” yaratmak için tercih edilen taşeron yapılardır.

BÖLGESEL AKTÖRLERİN POZİSYON ALMA ÇABASI

Orta Doğu’da sadece büyük devletler değil, bölgesel güçler de pozisyon almaya çalışıyor.
Bu çabanın bir kısmı meşru beklentilere dayanırken, bir kısmı küresel güçlerle ittifak içinde daha geniş hesaplara hizmet edebiliyor.

Kuzey Irak’taki bazı siyasi ailelerin uzun yıllardır Batı ile yakın ilişkiler kurması, bu bağlamın bir parçasıdır.
Bu ilişkiler kimi zaman bölgedeki etnik toplulukları temsil ettiğini iddia eden yapılara siyasi üstünlük sağlarken, kimi zaman dış güçlerin bölge mühendisliğine araç oluyor.

Ancak unutulmamalı:

Orta Doğu’da halkların gerçek iradesi değil, büyük güçlerin çıkar haritaları çatışıyor.

TÜRK–KÜRT KARDEŞLİĞİ NEDEN HEDEF ALINIYOR?

Anadolu’nun en güçlü toplumsal bağlarından biri Türk-Kürt kardeşliğidir.
Bu bağ sürdüğü müddetçe bölge dışı güçlerin etkisi sınırlı kalır.

Bu nedenle:

• Terör üzerinden,
• Propaganda üzerinden,
• Tarihsel hafıza üzerinden

bu kardeşlik sürekli hedef alınmıştır.

Çünkü birlik güçlüdür; ayrılık ise dış güçlerin işine gelir.

Bugün sosyal medya, uluslararası basın, akademik raporlar ve sahadaki silahlı yapılar üzerinden yürütülen kampanyaların çoğu, bu birliği dinamitlemeyi amaçlıyor.

COĞRAFYAMIZDA KÜRESEL HESAPLAR NEDEN BİTMEZ?

Bu topraklar üzerine kurulan planların birkaç temel nedeni vardır:

1. Enerji koridorları
   • Doğu Akdeniz’den Kafkasya’ya, Basra’dan Avrupa’ya uzanan hatların merkezinde Türkiye bulunuyor.
2. Jeopolitik konum
   • NATO, Rusya, İran, Avrupa Birliği…
     Hepsinin kesişiminde Türkiye duruyor.
3. Demografik güç
   • Genç nüfus ve dinamik toplum, bölgenin geleceğini belirlemede önemli bir faktör.
4. Tarihsel-kültürel derinlik
   • Türkiye’nin Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu üzerinde tarihsel bağları güçlü.

Bu unsurlar bir araya geldiğinde Türkiye’nin bölgesel bir “denge kurucu” olması kaçınılmaz hâle geliyor.
İşte bu nedenle Türkiye’nin zayıf olması birçok küresel aktörün işine geliyor.

SON SÖZ: TARİH DEVAMLILIKTIR, DERS ÇIKARANDA HÜKMÜ VAR

Bugün yaşanan hiçbir olay “bir anda” olmuyor.
Tarihsel hafızası güçlü toplumlar, bu gerçeği görür ve akılcı politikalar üretir.
Türkiye de yüzyılların tecrübesiyle, iç ve dış tehditlere karşı refleks geliştirmiş bir devlettir.

Kardeşliği korumak, provokasyonlara direnmek ve dış müdahalelere karşı birlik olmak, Anadolu’nun tarihsel kaderine sahip çıkmak demektir.

Pazar sohbetimizin özü de budur:
Bizi bölmek isteyen çok, bir arada tutacak olan yine biziz.

Orta Doğu’da ve Kafkasya’da yaşanan gelişmeler, gözlerimizi kapatamayacağımız kadar açık ve tehlikeli bir tablo çiziyor. ABD, her zamanki gibi kendi çıkarları doğrultusunda bölgeyi yeniden şekillendiriyor; ama bu sefer işi öyle bir boyuta taşımış ki, sadece Filistin’in haklarını hiçe saymakla kalmıyor, Türk dünyasının birliğine de ciddi bir darbe vuruyor.

ABD’nin İbrahim Anlaşmaları üzerinden yürüttüğü politikalar artık sıradan bir diplomatik manevra değil; bu bir dayatma, bir oldu bitti ve açık bir köleleştirme projesidir. Suriye’den çekildiğini ilan eden ABD, iddialara göre İsrail’in güvenliğini sağlamak adına Orta Doğu ve Kafkaslar’da yeni politikalar geliştiriyor. Peki, bu nasıl bir Türk Birliği anlayışıdır?

İbrahim Anlaşmaları’nın özü, Filistin’i yok saymak ve İsrail’in işgal ettiği toprakları meşrulaştırmak anlamına geliyor. Arap Ligi ve bazı “Türk geçinen” Kafkas devletlerinin bu anlaşmaların içine girmesi, sadece politik bir hata değil, ahlaki bir ihanettir. Kazakistan ya da Azerbaycan’ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirecek bir adım atması durumunda, Türk dünyasının sembolik birliği sadece kağıt üzerinde kalacak, sahada ise Siyonist yayılmacılığa hizmet edecektir.

Ve üstelik, bazı Kafkasya Türkleri, Kıbrıs Rum Yönetimi ile temsilcilik açma gibi tartışmalı adımlar atarak, Türk Birliği’nin ruhunu yerle bir ediyor. Bu, sadece bir diplomatik skandal değil; bu, Türk dünyasının kendi çıkarlarına ihanet etmesidir. Türk Birliği’nin adı kullanılarak yapılan bu hamleler, birliğin manevi ve stratejik değerlerine dinamit koymaktadır.

ABD’nin Florida’da düzenlenen Amerika İş Forumu’nda İbrahim Anlaşmaları’na bir ülkenin daha katıldığını açıklaması, ama hangi ülke olduğunu belirtmemesi, ABD’nin niyetinin ne kadar sinsi olduğunu gösteriyor. Kazakistan mı, Azerbaycan mı? Asıl soru şudur: Türk dünyası hangi tarafta duracak? Siyonizmin hizmetinde mi, yoksa kendi birliğinin ve mazlum Filistin halkının yanında mı?

ABD ve İsrail’in bölgedeki hamleleri, sadece Filistin’i değil, Türk dünyasının bağımsızlık ve onur duygusunu da hedef alıyor. Ve Arap Ligi’nin sessizliği, Kafkasya’daki bazı Türk devletlerinin ise yanlış ve tutarsız hamleleri, bu oyunu güçlendirmektedir.

Bugün susarsak, yarın bu anlaşmaların meşrulaştırdığı hak ihlalleri ve yayılmacı politikalar, sadece Filistin’i değil, Türk dünyasının geleceğini de tehdit edecektir. Birliğin ruhuna, onuruna ve tarihi sorumluluklarımıza sahip çıkmak zorundayız. Sessiz kalmak, ihanetin kendisidir.

ABD’nin ve İsrail’in oyunlarına hizmet eden hiçbir anlaşma, hiçbir diplomatik manevra, Türk dünyasının birliğini ve onurunu meşrulaştıramaz. Kafkasya’daki bazı Türklerin ve Arap Ligi’nin sessizliği ise sadece tepki değil, açık bir uyarıdır: Birlik, doğru duruşla korunmazsa, kolayca çöker.

Bu ihanetin farkında olmalı ve yüksek sesle itiraz etmeliyiz. Çünkü Türk Birliği’nin geleceği, Filistin’in hakları kadar kutsaldır.