Trump’ın NATO Zirvesi kapsamında Ankara’da yaptığı “Ateşkes sona erdi” açıklamasının ardından bölgede tansiyon yeniden yükseldi. ABD ordusu İran’daki bazı askeri hedeflere yönelik operasyon düzenlediğini duyururken, İran da buna karşılık bölgedeki ABD unsurlarını hedef alan misilleme saldırıları gerçekleştirdi.

Katar’dan Yeni Diplomasi Hamlesi

Bölgede yeniden tırmanan kriz üzerine Katar devreye girdi. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Katarlı müzakereciler, gerilimin düşürülmesi ve taraflar arasında daha kapsamlı diplomatik görüşmelerin yeniden başlaması amacıyla İranlı yetkililerle bir araya gelmek üzere Tahran’a gitti.

Haberde, yürütülen temasların ABD tarafıyla koordinasyon içerisinde gerçekleştirildiği ve Washington ile Tahran arasında anlaşmazlığa neden olan temel başlıkların masaya yatırıldığı belirtildi.

Trump: Müzakereler Devam Edecek

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İran’ın müzakereleri sürdürmek istediğini öne sürdü.

Trump paylaşımında, ABD’nin bu talebi kabul ettiğini ancak İran yönetimine ateşkesin sona erdiğinin açık şekilde bildirildiğini ifade etti. Böylece askeri gerilimin yeniden yükselmesine rağmen diplomatik görüşmelerin tamamen sona ermediği mesajı verilmiş oldu.

Ankara’daki Açıklamaları Dikkat Çekmişti

Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında yaptığı değerlendirmede İran ile ateşkes sürecinin sona erdiğini açıklamış, İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullanmıştı. Açıklamaları uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.

Mutabakat Sonrası Yeniden Çatışma

Washington ile Tahran arasında savaşın sona erdirilmesi amacıyla 14 Haziran’da İslamabad Mutabakatı imzalanmış, nihai anlaşmaya ulaşılması için 60 günlük müzakere takvimi belirlenmişti.

Ancak son günlerde yaşanan gelişmeler sürecin yeniden çıkmaza girdiğine işaret etti. ABD’nin 8 Temmuz’da İran’a yönelik yeni askeri operasyonlar başlatmasının ardından İran da bölgedeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırıları düzenledi.

Yaşanan son gelişmeler, Orta Doğu’da kalıcı barış umutlarının zayıfladığına işaret ederken, Katar öncülüğünde yürütülen diplomatik girişimlerin krizin daha da büyümesini önleyip önleyemeyeceği merak konusu olmaya devam ediyor.

ABD ile İran arasında 11 Nisan’da İslamabad’da gerçekleştirilen kalıcı ateşkes görüşmelerinin ardından ikinci tur müzakerelerin ne zaman yapılacağı henüz netlik kazanmış değil. Pakistanlı kaynaklar, yeni tur görüşmelerin önümüzdeki hafta cuma gününden önce yapılabileceğini ifade ederken, sahadaki gelişmeler bu ihtimali zayıflatıyor.

ABD Başkanı Trump, Amerikan ABC kanalına verdiği röportajda İran ile bir barış anlaşmasına ulaşılabileceğini savundu. İran’ın ateşkesi ihlal ettiğini öne süren Trump, buna rağmen diplomatik çözüm ihtimalinin hâlâ masada olduğunu belirtti. Ayrıca sosyal medya platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD heyetinin müzakereler için Pakistan’a doğru yola çıktığını ve kısa süre içinde görüşmelerin başlayabileceğini duyurdu.

Trump, ABD’nin İran’a “adil ve makul” bir teklif sunduğunu ifade ederken, bu teklifin reddedilmesi halinde ciddi sonuçlar doğabileceği uyarısında bulundu. Özellikle İran’ın enerji altyapısının ve kritik ulaşım hatlarının hedef alınabileceğini dile getiren Trump’ın bu açıklamaları, uluslararası kamuoyunda endişe yarattı.

Ancak İran cephesinden gelen açıklamalar, müzakere sürecinin sanıldığı kadar ilerlemediğini ortaya koydu. İranlı yetkililer, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının devam etmesi halinde yeni görüşmelere katılmayacaklarını net bir şekilde ifade etti. Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’na konuşan kaynaklar, ilk tur görüşmelerin ardından taraflar arasında mesaj alışverişinin sürdüğünü ancak somut bir ilerleme kaydedilmediğini belirtti.

İran’ın müzakere sürecine mesafeli yaklaşmasının en önemli nedeni ise Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler olarak öne çıkıyor. ABD’nin bölgede uyguladığı deniz ablukası, Tahran yönetimi tarafından doğrudan bir baskı unsuru olarak değerlendiriliyor. İran Devrim Muhafızları, ABD’nin bu uygulamayı sürdürmesi halinde boğazın kapalı tutulacağını açıkladı.

İranlı askeri yetkililer, ABD donanmasının İran gemilerine yönelik olası bir müdahalesine sert karşılık verileceğini de duyurdu. Yapılan açıklamalarda, ABD’nin herhangi bir saldırı girişiminin “ağır sonuçlar” doğuracağı ifade edilirken, bölgedeki tüm gemilere de uyarı yapıldı. İran, boğazdan geçiş yapan ticari gemilerin kendi açıklamalarını dikkate alması gerektiğini belirterek güvenlik risklerine dikkat çekti.

Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı’nı yeniden küresel krizin merkezine taşıdı. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik su yolu, taraflar arasındaki gerilimin artmasıyla birlikte uluslararası ekonomi açısından da kritik bir risk unsuru haline geldi.

Öte yandan, ABD ile İran arasında yürütülen ilk tur müzakerelerin sonuçsuz kalması da sürecin zorluğunu ortaya koydu. 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından 8 Nisan’da sağlanan geçici ateşkes, tarafları müzakere masasına getirmişti. Ancak yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden herhangi bir anlaşma çıkmadı. İranlı yetkililer, bu durumun temel nedeninin ABD’nin “aşırı talepleri” olduğunu savundu.

Son günlerde yaşanan gelişmeler ise sürecin daha da karmaşık hale geldiğini gösteriyor. İran, kısa süre önce Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açtığını duyurmuş, ancak ABD’nin deniz ablukasını sürdürme kararı almasının ardından bu geçişlere yeniden kısıtlamalar getirmişti. Bu durum, taraflar arasındaki güven krizinin derinleştiğini ortaya koyuyor.

Uzmanlara göre, mevcut şartlar altında ABD ile İran arasında kısa vadede kapsamlı bir anlaşmaya varılması oldukça zor görünüyor. Diplomatik temasların sürmesine rağmen sahadaki askeri ve stratejik gerilim, müzakere sürecini doğrudan etkiliyor.

Sonuç olarak, Trump’ın “barış anlaşması olacak” yönündeki iyimser açıklamalarına karşın İran’ın şartlı yaklaşımı, sürecin kırılganlığını gözler önüne seriyor. Özellikle deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler çözülmeden, tarafların ortak bir zeminde buluşması zor görünüyor. Orta Doğu’daki bu kritik denklem, önümüzdeki günlerde hem bölgesel hem de küresel dengeleri etkilemeye devam edecek.

TBMM’de düzenlenen toplantıya katılan Erdoğan, partililer tarafından coşkuyla karşılandı. Konuşmasında hem bölgesel gelişmeleri hem de Türkiye’nin izlediği politikayı ele aldı.

Orta Doğu’da süren çatışmaların bir an önce sona ermesi gerektiğini belirten Erdoğan, özellikle İsrail’in politikalarının gerilimi tırmandırdığını ifade etti. Savaşın uzamasının yanı sıra, enerji, ulaştırma ve altyapıya yönelik karşılıklı saldırıların bölgesel iç çatışmaları tetikleyebileceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin bu süreçte dengeli ve rasyonel bir politika izlediğini belirterek, ilgili kurumların yoğun diplomasi trafiği yürüttüğünü dile getirdi. Bu kapsamda, Dışişleri Bakanlığı’nın farklı ülkelerle temaslarını sürdürdüğünü ve uluslararası toplantılarda Türkiye’nin endişelerini dile getirdiğini aktardı.

Türkiye’nin temel önceliğinin bölgede akan kanın durması ve sorunların diplomasi yoluyla çözülmesi olduğunu vurgulayan Erdoğan, ülkenin bu konuda ilkeli bir duruş sergilediğini ifade etti. Türkiye’nin, çatışmalar karşısında insanlığın sesi olmayı sürdürdüğünü belirten Erdoğan, dost ve kardeş ülkelerde yaşanan acıların son bulmasını temenni etti.

Konuşmasında savaşın ekonomik etkilerine de değinen Erdoğan, yaşanan gelişmelerin küresel düzeyde ciddi yük oluşturduğunu söyledi. İsrail’i çatışmaların başlıca sorumlusu olarak nitelendiren Erdoğan, savaşın devam etmesine yönelik her adımın gerilimi daha da artırdığını ifade etti.

İran ile yaşanan gerilimin küresel barışa katkı sağlamadığını belirten Cumhurbaşkanı, çözümün diyalog ve diplomasi olduğunu vurguladı. Erdoğan, daha fazla can kaybı yaşanmadan barışın hâkim olduğu bir sürecin tesis edilmesi gerektiğini belirterek Türkiye’nin bu yöndeki çabalarını sürdüreceğini ifade etti.