Avrupa Parlamentosu (AP), 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’na ilişkin dikkat çeken bir karar tasarısını kabul etti. Yunanistanlı parlamenter Eleonora Meleti’nin öncülüğünde hazırlanan karar, harekât sırasında Türk askerlerinin Rum kadınlara yönelik cinsel şiddet uyguladığı yönündeki iddiaların tanınmasını öngörürken, Türkiye’de karara sert tepkiler yükseldi.

Avrupa Parlamentosu’nda geniş destekle kabul edildi

8 Temmuz’da Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda oylanan karar tasarısı, 575 “kabul” oyuna karşılık 33 “ret” oyuyla kabul edildi. Kararda, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sırasında Türk askerlerinin cinsel şiddeti savaş yöntemi olarak kullandığı iddialarına yer verildi.

Metinde ayrıca, iddia edilen mağdurlar için tazminat mekanizmalarının oluşturulması çağrısı yapılırken, Türkiye’nin uluslararası hukuk kapsamında sorumluluk üstlenmesi gerektiği yönünde ifadeler de yer aldı.

Eleonora Meleti: “Yaklaşık 1500 mağdur kadın var”

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in liderliğini yaptığı Yeni Demokrasi Partisi mensubu Avrupa Parlamentosu üyesi Eleonora Meleti, Genel Kurul’daki konuşmasında yaklaşık 1500 Rum kadının mağdur olduğunu öne sürdü. Meleti, söz konusu iddiaların uluslararası platformlarda daha görünür hale getirilmesi gerektiğini savundu.

Karar Türkiye’de tepkiyle karşılandı

Avrupa Parlamentosu’nun kabul ettiği karar, Türkiye’de farklı kesimlerden eleştirilerin hedefi oldu. Tepkilerde, Kıbrıs Barış Harekatı’nın öncesinde Kıbrıs Türklerine yönelik yıllarca süren saldırılar ve katliamların göz ardı edildiği görüşü öne çıktı.

Kanlı Noel yeniden hatırlandı

Kararın ardından kamuoyunda, 1963 yılında başlayan ve tarihe “Kanlı Noel” olarak geçen saldırılar yeniden gündeme taşındı. 20 Aralık 1963 gecesi başlayan olaylarda Türk yerleşim bölgeleri hedef alınmış, resmi kayıtlara göre 92 Kıbrıs Türkü hayatını kaybetmiş, 146 kişi ise yaralanmıştı.

Bu saldırılar, ilerleyen yıllarda adadaki etnik gerilimin daha da derinleşmesine neden olan dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.

Ayvasıl’da toplu infaz

Kıbrıs’ta faaliyet gösteren EOKA mensuplarının Lefkoşa’ya bağlı Ayvasıl köyünde esir aldıkları 21 Kıbrıs Türkünü elleri bağlı şekilde öldürdüğü ve cenazelerin toplu mezarlara gömüldüğü olay da yeniden hatırlatılan trajediler arasında yer aldı.

Kumsal Katliamı hafızalardaki yerini koruyor

24 Aralık 1963’te Lefkoşa’nın Kumsal bölgesinde yaşanan saldırılar sırasında, Kıbrıs Türk Alayı’nda görev yapan Binbaşı Nihat İlhan’ın eşi Mürüvet İlhan ile çocukları Murat, Kutsi ve Hakan evlerinin banyo küvetinde öldürülmüş halde bulunmuştu.

“Kumsal Katliamı” veya “Banyo Katliamı” olarak tarihe geçen olayın yaşandığı ev, bugün Barbarlık Müzesi olarak ziyaretçilere açık bulunuyor.

103 Türk köyü boşaltıldı

1963-1964 yıllarında yaşanan saldırılar sonucunda 103 Türk köyünün boşaltıldığı, yüzlerce Kıbrıs Türkünün göç etmek zorunda kaldığı belirtiliyor. Resmi verilere göre bu süreçte toplam 364 Kıbrıs Türkü yaşamını yitirdi.

Avrupa Parlamentosu’nun son kararıyla birlikte, Kıbrıs meselesine ilişkin tarihsel tartışmalar ve farklı tarafların olaylara ilişkin değerlendirmeleri yeniden uluslararası gündemin önemli başlıklarından biri haline geldi.

Görüşmelerde öne çıkan en dikkat çekici başlıklardan biri, Yunanistan’ın Fransa’nın “nükleer şemsiyesi” olarak ifade edilen caydırıcılık sistemine dahil olma ihtimali oldu. Bu plan, Atina yönetiminin bölgesel güvenlik risklerine karşı daha güçlü bir savunma garantisi arayışında olduğuna işaret ediyor. Özellikle Doğu Akdeniz’deki gerilimler ve Türkiye ile yaşanabilecek olası kriz senaryoları, Yunanistan’ın bu tür bir güvenlik kalkanına yönelmesinde etkili faktörler arasında değerlendiriliyor.

Ancak söz konusu plan, uluslararası arenada sadece Avrupa içi bir mesele olarak kalmadı. Rusya’dan gelen açıklamalar, bu girişimin daha geniş bir jeopolitik gerilime dönüşebileceğini gösterdi. Moskova yönetimi, Fransız nükleer kapasitesine ev sahipliği yapabilecek Avrupa ülkelerinin “potansiyel hedef” haline geleceğini açık bir dille ifade etti. Bu çıkış, Yunanistan kamuoyunda ciddi bir endişe yaratırken, ülke basınında da geniş yankı buldu.

Yunan medyasında çıkan haberlerde, Fransa ile kurulacak daha derin askeri iş birliğinin olası sonuçları tartışmaya açıldı. Bazı yorumlarda bu adımın ülkeyi daha büyük bir güvenlik riskine sürükleyebileceği vurgulanırken, bazı başlıklarda ise “ittifakın bedeli” ve “yeni bir kriz hattı” gibi ifadeler öne çıktı. Özellikle Rusya’nın doğrudan tehdit içeren söylemi, bu planın sadece savunma değil aynı zamanda caydırıcılık dengeleri açısından da riskli bir adım olabileceğini ortaya koydu.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Atina’daki temasları sırasında Avrupa’nın kendi savunma kapasitesini güçlendirmesi gerektiğine dikkat çekti. Avrupa Birliği’nin daha bağımsız ve öngörülebilir bir güvenlik yapısı kurmasının önemine vurgu yapan Macron, Yunanistan’ın egemenliğine yönelik bir tehdit durumunda Fransa’nın destek vermeye hazır olduğunu dile getirdi. Bu açıklama, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın derinleştiğinin bir göstergesi olarak değerlendirildi.

Miçotakis ise 2021 yılında imzalanan savunma iş birliği anlaşmasının güncellenmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtti. Artan bölgesel riskler karşısında savunma harcamalarının artırılması gerektiğini ifade eden Yunan lider, Fransa ile yürütülen iş birliğinin ülkenin güvenliği açısından kritik bir rol oynadığını vurguladı. Bu kapsamda yeni maddelerin eklenmesiyle birlikte anlaşmanın daha kapsamlı bir hale getirilmesi hedefleniyor.

Uzmanlara göre, Yunanistan’ın Fransa’nın nükleer caydırıcılığına dahil olma ihtimali, Avrupa’da yeni bir güvenlik mimarisinin oluşabileceğine işaret ediyor. Ancak bu durum aynı zamanda Rusya ile Batı arasındaki gerilimi de tırmandırabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası zaten hassas olan dengelerin, bu tür adımlarla daha kırılgan hale gelebileceği ifade ediliyor.

Öte yandan Yunanistan’ın bu girişimi, yalnızca Rusya ile ilişkiler açısından değil, bölgesel aktörlerle olan dengeler açısından da dikkatle izleniyor. Türkiye ile ilişkilerde zaman zaman yaşanan gerilimler ve Doğu Akdeniz’deki enerji rekabeti, Atina’nın güvenlik politikalarını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Bu nedenle Fransa ile kurulacak daha güçlü bir askeri bağ, Yunanistan’ın dış politika stratejisinde önemli bir değişimi temsil edebilir.

Sonuç olarak, Fransa ve Yunanistan arasında gündeme gelen bu yeni savunma düzenlemesi, yalnızca iki ülkeyi değil, Avrupa’nın genel güvenlik yapısını ve küresel güç dengelerini etkileyebilecek potansiyele sahip. Rusya’nın sert tepkisi ise bu sürecin sadece diplomatik bir anlaşma olmaktan çıkıp daha geniş çaplı bir jeopolitik meseleye dönüşebileceğini gösteriyor.